Crowdfunding платформалары
Уикипедия қазір 304 тілде мақала жариялайды. Бір қызығы — бұл жоба банктен несие алған жоқ, инвестор іздеген жоқ. Ол мыңдаған қарапайым адамның аз-аздап көмегімен өсті. Осы қаржыландыру тәсілінің аты — краудфандинг.
Ойлан: стартапты бастау үшін ақша керек. Бір жол — банктен несие алу. Екінші жол — бір ірі инвестор табу. Бірақ үшінші жол да бар: мыңдаған адамнан АЗ-АЗДАН ақша жинау. Дәл осы соңғы тәсіл — краудфандинг.
Краудфандинг (crowd — «топ», funding — «қаржыландыру») — бизнес идея немесе кез келген идеяны қаржыландыруға қаражат жинау платформасы.
Стартаптың әдеттегі бизнестен айырмашылығы — оның құрылу сәтінен-ақ инвесторлары болуы. Краудфандинг — осы инвестицияны тартудың бір әдісі.
Адамдар неге ақша береді? Себебі әртүрлі — сол себепке қарай төрт түрі бар:
| Түрі | Инвестор не алады | Мысал |
|---|---|---|
| Өтеусіз (қайырымдылық) | Ештеңе алмайды, тек қолдау көрсетеді | Жойылу қаупі бар жануарларды қорғау жобалары |
| Несиеге негізделген | Ақшасын төмен пайызбен қайтарып алады | Бірнеше жобаға инвестиция салу |
| Сыйақыға негізделген | Белгілі бір сыйақы (ең танымал модель) | Өнімнің эксклюзивті нұсқасын алу |
| Бизнестен үлес алуға негізделген | Бизнестің үлесі немесе құнды қағаз | Мемлекеттік органдармен реттеледі (краудинвестинг) |
Қазақстанда да краудфандинг платформалары жұмыс істейді: Baribirge (baribirge.kz) және Starttime (start-time.kz) — инвесторлар мен идеяны қолдайтын адамдарды табуға көмектеседі.
Неге бұл маңызды? Краудфандинг платформаларының дамуы — азаматтық қоғамның жетілу деңгейінің көрсеткіші: адамдар өз қаржысымен бөтен адамның идеясын қолдауға дайын болса, бұл қоғамдағы сенім мен ынтымақтастықтың жоғары екенін білдіреді.
- Краудфандинг — көп адамнан аз-аздап қаражат жинау арқылы қаржыландыру платформасы.
- Төрт түрі: өтеусіз (қайырымдылық), несиеге негізделген, сыйақыға негізделген, үлеске негізделген.
- Қазақстандық платформалар: Baribirge, Starttime.